ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: MERKEZ TEŞKİLATI

Merkez organlar
Madde 12: Partinin merkez organları Genel Kurul (Büyük Kongre), Genel Başkan, Parti Meclisi(PM) ile Merkez Disiplin Kurulundan(MDK) ibarettir.

Genel kurul (Büyük kongre)
Madde 13: Partinin en yüksek organı Genel Kuruldur.
Genel Kurul, seçilmiş üyeler ile tabii üyelerden oluşur.

a) Seçilmiş üyeler; her il kongresinde, o ili Genel Kurulda temsil edecek delege sayısı Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının iki katından fazla olmamak kaydıyla şu şekilde hesaplanır:
Her ilden son genel seçimlerde çıkartılan milletvekili sayısı 2(iki) ile çarpılır. Bulunan sayı ilin Genel Kurula seçilecek delege sayısını gösterir.
Olağan il kongrelerinde, Genel Kurul için kaç delege seçileceği kongrelerin başlamasına karar verildiği tarihte, Merkez Yürütme Kurulu(MYK) tarafından hesap edilerek PM’ nin onayından sonra il başkanlıklarına bildirilir.

b) Tabii üyeler; Parti Genel Başkanı, Parti Meclisi üyeleri, Merkez disiplin kurulu üyeleri ve partinin üyesi olan bakanlar ve milletvekilleridir.
Taşıdıkları sıfat dolayısıyla Genel Kurul üyesi olan kimseler, ayrıca il kongrelerince delege olarak seçilemezler.

c) Genel kurulun yetkileri: Parti genel başkan’ını, PM ile MDK üyelerini gizli oyla seçmek; partinin tüzük ve programında değişiklik yapmak; partinin gelir-gider kesin hesabını kabul ve Parti Meclisi’ni ibra etmek veya kesin hesabı reddetmek; kanunlar, parti tüzük ve parti programı çerçevesinde toplumu ve Devleti ilgilendiren konularla kamu faaliyetleri ve parti politikası hakkında genel nitelikte olmak şartıyla temenni kararları veya bağlayıcı kararlar almak; kanunun veya parti tüzüğünün gösterdiği sair hususları karara bağlamak; partinin kapanmasına veya başka bir partiyle birleşmesine ve böylece hukuki varlığı sona erecek partinin mallarının tasfiye veya intikal şekline dair kararlar vermek, Genel Kurulun yetkilerindendir.

d) Genel kurulun toplanma zamanı ve şekli: Genel Kurul en az iki, en fazla üç yılda bir PM’ nin belirleyebileceği tarihte olağan ve gerek duyulan zamanlarda olağan üstü toplanır.
İlk toplantı da gerekli yasal çoğunluk sağlanamadığı takdirde ikinci toplantı çoğunluk aranmaksızın yapılır. İki toplantı arasındaki süre bir günden az yedi günden fazla olamaz. Toplantının günü, yeri, saati, gündemi ve erteleme vukuunda ikinci toplantının günü saati ve yeri toplantı tarihinden en az 15 gün önce bir gazete ile ilan edilerek ve il merkezlerinin ilan panolarında asılarak üyelere duyurulur. MYK, Genel kurul delegelerinin toplantının tarih, yer ve saati ile gündeminden haberdar olmalarını sağlamak için uygun göreceği yazılı ve sözlü haberleşme tedbirlerini almakla yükümlüdür.
e) Olağanüstü toplantılar, Genel Başkan’ın veya PM’ nin gerek duyması ya da Genel Kurul üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine yapılır.
Olağanüstü genel kurul, toplantıyı isteyen organ tarafından belirlenen gündemle toplanır ve karara bağlanır. Gündem hiçbir suretle değiştirilemez.

f) Genel Kurulun toplantı yeter sayısı, Genel Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğudur. İlk çağrı üzerine yapılan toplantıda toplantı yeter sayısı bulunamıyorsa, ikinci çağrı üzerine yapılacak toplantıda toplantı yeter sayısı aranmaz.
Genel Kurulun karar yeter sayısı, kanunda daha büyük bir sayı gösterilmediği halde hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğudur.

g) Tüzük değişikliği Parti tüzük ve programında değişiklik yapılmasına ilişkin olan veya parti politikasını ilgilendiren konularda karar alınmasına dair teklifleri karara bağlamak için bunların Genel Başkan, PM veya Genel Kurul üyelerinin en az yirmi de biri tarafından ileri sürülmüş olması gerekir.
Kanunlar, parti tüzük ve parti programı çerçevesinde toplumu ve devleti ilgilendiren konularda kamu faaliyetleri konularında karar almasına dair teklifleri karara bağlamak için bu tekliflerin Genel Kurulda hazır bulunan üyelerin üçte biri tarafından yapılmış olması şarttır. Bu teklifler, Genel Kurulca seçilecek bir komisyonda görüşüldükten sonra, komisyon raporu ile birlikte incelenir ve karara bağlanır.

h) Genel Kurul’un gündemi olağan kongrelerde PM tarafından, olağanüstü kongrelerde ise Genel Kurul’u toplantıya çağıran organ tarafından hazırlanır. Görüşmeler gündemindeki sıraya göre yapılır. Bu sıranın değiştirilmesi veya başka bir konunun gündeme alınması, mevcut delegelerin beşte birinin imzalarını içeren bir dilekçe üzerine Genel Kurul’un kararına bağlıdır.

Gündeme geçilmeden önce bir başkan yeteri kadar ikinci başkan ve kâtip üye seçilerek divan oluşturulur. Başkan gizli oyla seçilir. Aday tek ise bu seçim işaret yoluyla yapılır. İkinci başkan ve kâtipler işaret oyu ile seçilir. Divan; görüşmeleri yönetmek, toplantı düzenini sağlamak, tutanağı düzenlemek sayım ve dökümü denetlemek ve sayım döküm sırasında veya sonradan yapılan itirazları inceleyip karara bağlamakla görevlidir.

Görüşmeler söz isteme sırasına göre yürütülür. Parti genel başkanı ile PM üyelerine, komisyon başkanı ve sözcülerine konuşmak istediklerinde öncelikle söz verilir. Parti tüzük ve programında değişiklik yapılmasına ilişkin olan veya parti politikalarını ilgilendiren konulardaki teklifleri karara bağlamak için; bunların genel başkan, PM veya Genel Kurul üyelerinin en az beşte biri tarafından ileri sürülmüş olması gerekir.

Kanunlar, parti tüzük ve programı çerçevesinde toplumu ve devleti ilgilendiren konularla parti yönünden genel mahiyette bağlayıcı özellik taşıyan konulardaki teklifleri karara bağlamak için teklifin Genel Kurulda hazır bulunan üyelerin üçte biri tarafından yapılmış olması şarttır. Bu teklifler Genel Kurulca seçilecek bir komisyonda görüşüldükten sonra komisyon raporu ile inceler ve karara bağlanır. Çalışma raporuna karşı oy yazısı yazmamış olan PM üyesine rapor aleyhine söz verilemez.

Genel kurul seçimleri
Madde 14: Genel başkan, PM ile merkez disiplin kurulu üyelerinin seçimleri yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır;

Seçim yapılacak Genel Kurul toplantılarından en az 15 gün önce kongreye katılacak üyeleri gösteren listeler, Yüksek seçim kurulunun tayin edeceği seçim kurulu başkanına iki nüsha olarak verilir. Siyasi partiler kanununun 21. Maddesindeki esaslara göre seçim kurulu başkanınca tasdik edilen listeler toplantı tarihinden yedi gün önce parti genel merkezi binasına asılmak sureti ile ilan edilir. İlan süresi üç gündür. İlan süresince liste hakkındaki itirazlar ilgili hâkime yapılır. Bu suretle ilgili seçim kurulu tarafından kesinleştirilen mühürlenerek partiye gönderilen listeye hiçbir suretle itiraz edilemez.

Genel Kurul’da yapılacak seçimlerde aday olmak isteyenlerin başvuru dilekçelerini alındı belgesi karşılığında, Genel Kurul’un başlama saatinden en geç 72 saat önce yapmış olmaları şarttır. Başvurular, organlara göre ayrı, ayrı olmak üzere bu tüzükte gösterilen usullere uygun olarak düzenlenip mühürlenmek için görevli seçim kurulu başkanına verilir. Daha sonraki adaylık başvuruları geçerli değildir.

Seçim kurulu başkanlığınca, Genel Kurul seçim sandık kuruluna yardımcı olması ve oyların sayılması için, aday olmayanlar arasından ayrı, ayrı illerden olmak şartı ile her organ seçimi için üçer kişilik tasnif komisyonu kurulur.

Kongre başkanlık divanı, PM ile merkez disiplin kurulu üyelikleri için şahsen başvuran adayları, tek(çarşaf) listede birleştirip, genel kurulun bilgisine sunulduktan sonra açık bir şekilde askı yoluyla da kongre salonunda ilan eder ve çoğalttıktan sonra mühürleyip oy pusulası olarak kullanılmak üzere seçim kurulu başkanına gönderir.

Genel Kurullarda tüm adayların isimlerinin yer aldığı tek(çarşaf) liste yöntemi uygulanır.
Seçimler seçim kurulunun onaylayacağı bu listenin oy pusulası olarak kullanılması sureti ile yapılır.

Oyların kullanılması
Madde 15:
 Kongreye katılacak üyeleri gösteren listede(hazır bulunanlar listesi) adı yazılı olmayanlar oy kullanamaz. Oy verenin nüfus hüviyet cüzdanı veya resimli üyelik kartı veya kimlik tespiti amacıyla düzenlenmiş resmi belgeyle Genel Kurul delegesi olduğunun belirlenmesi ve listedeki ismin karşısındaki yeri imzalaması gerekir.
Oylar, sandık kurulu başkanı tarafından verilen, adayları gösterir ve seçim kurulu başkanınca mühürlenmiş; tek(çarşaf listedeki) isimlerin işaretlenmesi suretiyle kullanılır.

Seçim kurulunca onaylı oy pusulası üzerinde karalama, kazıntı, silinti veya aday olanlardan başka isimlerin yazılarak ilaveler yapılan oy pusulaları ile seçim kurulunca mühürlenmemiş oy pusulaları geçersiz sayılır.
Tasnif sonucunda en fazla oy alanlar asıl üyeliklere, sonra gelenler sırasıyla yedek üyeliklere seçilmiş olur, eşitlik halinde kura çekilir.

Kongre sonunda, seçim dışında kongreye ait bütün belge ve tutanaklar kongre divanı tarafından imzalandıktan sonra, kongre başkanı tarafından parti genel başkanına dizi pusulasına bağlanarak teslim edilir.
Seçim sonuçlarına tutanakların düzenlenip ilan edilmesinden itibaren iki gün içerisinden ilgili hâkim nezdinde itiraz edilebilir. Hâkim tarafından verilen karar kesindir.

Genel başkan
Madde 16: Parti genel başkanı, Genel Kurul tarafından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilir. İlk iki oylamada sonuç alınmazsa, üçüncü oylamada en çok oy alan seçilmiş sayılır.

Genel Başkan en çok üç yıl için seçilir. Partiyi temsil yetkisi genel başkana aittir. Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydı ile parti adına dava açma davada husumet yetkisi, genel başkana veya ona izafeten bu yetkileri kullanmak üzere Genel Sekretere aittir. Parti genel başkanı, PM’ nin tabii başkanıdır.

Genel başkan görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcılık etmek üzere kendine PM üyeleri dışından, bir genel sekreter, bir genel sayman ve gerekli gördüğü sayıda yardımcı belirler. Bunlar PM toplantılarına katılabilir, söz alabilir, ancak oy kullanamazlar.

Genel Başkan’lığın herhangi bir sebeple boşalması halinde, Genel Kurul toplanıncaya kadar PM partiyi temsil yetkisini kendi içinden seçeceği bir üyeye tevdi eder ve en geç kırk beş gün içerisinde Genel Kurulu toplantıya çağırır.

Merkez karar, yönetim ve icra organları
Madde 17: PM; partinin Merkez Karar organıdır. PM; Genel Başkan ile birlikte, Genel Kurul tarafından seçilen 30 asıl ve 15 yedek üyeden oluşur. (Belirtilen sayıda yedek üye bulunmadığı takdirde, mevcutla yetinilir.)

PM; iki Genel Kurul arasında, parti tüzük ve programına ve Genel Kurul kararlarına uymak şartıyla, partiyi ilgilendiren hususlarda karar almak yetkisine sahiptir.

PM; zorunlu sebepler dolayısıyla Genel Kurul’un toplanamadığı hallerde, partinin hukuki varlığına son verilmesi ve tüzük ve programının değiştirilmesi dışındaki bütün kararları alabilir.
Parti işlerini düzenleyen parti iç yönetmelikleri PM tarafından yapılır.

PM üyeleri Genel Kurul tarafından seçilirler. Genel Sekreter, Genel Sayman ve Genel Başkan Yardımcılarından oluşan, MYK üyeleri; Madde 16 da belirtildiği şekilde Genel Başkan tarafından seçilirler. MYK üyelerinin sayısı, Görev ve Yetkileri Genel Başkan tarafından, ilk PM toplantısında açıklanır. PM üyelerinin herhangi bir itirazı olmaması durumunda, kabul edilmiş sayılır. PM üyelerinin salt çoğunluğunun imzasıyla MYK üyelerinden biri veya birkaçı hakkında yazılı itirazda bulunması halinde, Genel Başkan söz konusu kişilerin yerine yedekleri varsa aynı gün, yoksa bir sonraki PM toplantısında, PM üyelerinin görüşünü de alarak Kurula sunar ve aynı işlemler tekrarlanır.

Genel Başkan PM ve diğer icra organlarının her birinin de başkanlığını yapar. Genel Kurul tarafından seçilen merkez organlarının her birinin üyeleri ile MYK üyeleri, bir sonraki Genel kurulun tabii üyeleridir.

Parti Meclisi(PM)
Madde 18: PM, partinin Genel Kurul’dan sonra en yüksek karar ve icra organıdır.
PM; Parti Genel Başkanı dahil, Genel Kurul tarafından seçilen 30 asıl üyeden oluşur.
PM’ nin görevi, Genel Kurul’un gelecek toplantısına kadar devam eder. Bu süre içinde ölüm ve istifa gibi sebeplerle boşalan üyeliklere sırayla en fazla oy alan yedek üye çağrılır.
PM, Genel Başkan’ın veya kurul üyelerinden en az beşte birinin talebi üzerine toplanır.

Merkez disiplin kurulu(MDK)
Madde 19: 
Merkez Disiplin Kurulu Genel Kurul tarafından seçilen 1 (bir) başkan, 6 asıl ve 7 yedek üyeden oluşur. (Belirtilen sayıda yedek üye bulunmadığı takdirde, mevcutla yetinilir.)
Parti Meclisinin (PM) görev ve yetkileri
Madde 20: 
Parti Meclisi;

  • Parti programını, Tüzüğünü, Genel Kurulca alınan kararları uygular ve tüm parti teşkilatını yönetir,
  • Gerekli yerlerde, gerekli teşkilatları kurar,
  • Parti politikalarını belirler, yayınlar ve partililere duyurur,
  • Çalışma Komisyonlarını kurar ve yönetmeliklerini hazırlar,
  • Bilanço, kesin hesap raporu, bütçe ve faaliyet raporlarını hazırlayıp Genel Kurula sunar,
  • Parti gelirlerini arttırma yöntemlerini belirler, gerekli kararları alır ve uygular,
  • Tüm seçimlerle ilgili çalışmaları düzenler ve yönetir,
  • Parti çıkarı için, yasaların ve parti tüzüğünün yasaklamadığı her türlü kararı alır ve uygular,
  • PM gerek gördüğünde parti teşkilatlarının görev ve yetkilerini kullanır, İl, İlçe teşkilatları ve bunların disiplin kurullarının; yasalara, parti tüzüğüne veya yönetmeliklere aykırı davranışlar sergilemeleri halinde, gerekçesini de göstererek Genel Kurul yapılıncaya kadar yetki ve sorumlulukları kendi üzerine alabilir.
  • Çalışmalarını arttırmak, kolaylaştırmak ve hızlandırmak amacıyla, kendi görevlerinden bir kısmını MYK, na İl ya da İlçe Başkanlıklarına devredebilir.
  • Siyasi partilerin merkez karar ve yönetim kurullarına üye olanlar, o partinin Türkiye Büyük Millet Meclisi parti grubu yönetim kurulunda görev alamazlar.

Merkez Yürütme Kurulu (MYK)
Madde 21: 
Genel Başkan, 14 ve 15. maddelere uygun olarak bir genel sekreter, bir genel sayman ve gerek gördüğü sayıda yardımcı belirler. Yardımcılarının sayısını görevlerini PM’ ne ve yasaların öngördüğü usul ve şekillerde gerekli mercilere bildirir. Genel Başkan; gerek duyması halinde, MYK üyelerinden herhangi birini değiştirebilir. Ancak böyle bir değişiklik 15. maddede belirtildiği şekilde PM’ nin itirazı olmaması halinde kesinleşmiş olur.
Genel Başkan’ın görevi başında bulunmadığı hallerde; Genel Sekreter, Genel Başkan’a vekalet eder.
Merkez Yürütme Kurulu (MYK) nun görevleri
Madde 22: 
Partinin yürütme organıdır. PM kararlarını uygulamakla yükümlüdür.

  • Teşkilat kademeleri arasında koordinasyonu sağlar, ahenk içerisinde çalışmanın gerektirdiği tedbirleri genel başkana karşı sorumlu olarak alır. Parti adına siyasi, sosyal, ekonomik ve ihtiyaç duyulan diğer sahalarda araştırma yapar, bilgi toplar, bu bilgilerin parti kademelerine ve TBMM gurubu arasında akışını sağlar. Tespit edilecek politikaların ve parti içi eğitimi eğitimin gerçekleşmesi için gerekli tedbirleri alır, planlama yapar.
  • Parti Teşkilatlarının kurulması, feshedilmiş olan ilçe ve il teşkilatlarının yeniden açılması, ilçe ve il kongrelerinin düzenlenmesi, kadın, gençlik, esnaf komisyonlarını ve kurulacak diğer komisyonları kurar ve yönetir.
  • Milletvekili ve mahalli seçimleri ile ilgili faaliyetleri yürütür, aday başvuru ve tespit işlemlerini yönlendirir, seçimlerle ilgili koordinasyonu sağlar. Yüksek seçim kurulunun düzenlemelerini takip eder, seçim ve sandık kurullarının partili üye ve temsilcileriyle sandık başı müşahitlerinin seçim esas ve usullerini belirler, bunların eğitimi için gereken tedbirleri alır, kurs ve seminerler düzenleyerek seçim hizmetlerinde görev verilecek uzman kadrolar yetiştirilmesini sağlar.
  • Başkanın ve yetkili kurulların demeç ve duyurularının yazılı ve görsel basına ulaştırır.
  • Partiye gelir sağlama amaçlı sosyal etkinlikler düzenler.
  • Partinin, TBMM gurubu ve hükümetle ilişkilerini, belediye başkanları, belediye ve il genel meclisleri üyelerinin ve gruplarının parti ve hükümetle olan ilişkilerini düzenler.  Partinin halkla ve Sivil Toplum Kuruluşları ile olan ilişkilerini düzenler.
  • Tüm üye kayıtlarının ve üye bilgilerinin bir merkezde toplanmasını İlçelerin üye kayıt ve karar defterlerinin denetimini, yeni üye kayıtlarının Yargıtay’a ve diğer gerekli resmi kurumlara yazılı ve/veya elektronik ortamda iletilmesini sağlar.
  • Yazılı veya elektronik ortamda yapılacak olan üye başvurularını, bağlı oldukları İl başkanlıklarına ve/veya PM’ ne bildirir.
  • Üyelerin, uyum içinde çalışması için gerekli önlemleri alır. Parti üyeleri ve kademelerinden gelen şikayet, talep ve bilgileri değerlendirerek ilgili birimlere yönlendirir ve sonuçlarını takip eder.
  • Partinin tanıtım ve propaganda faaliyetlerini planlar ve yürütür. Toplantı, miting ve etkinlikleri düzenler. Tanıtım malzemelerinin temini ve dağıtımını gerçekleştirir.

Genel başkan, yukarıda belirlenen çalışma konularını ve sorumluluklarını bölmeye, yeni çalışma konuları ve sorumluluklar belirlemeye ve bunları yardımcıları arasında dağıtmaya, gerek gördüğünde yardımcılarının üstlendiği görevi ve sorumlulukları değiştirmeye yetkilidir.
Genel sekreter
Madde 23: 
PM ve MYK kararlarının zapta geçirilmesi, Genel Merkez’in her türlü evrak işleriyle yazışmalarının düzenlenmesi, merkez Teşkilatı idari hizmetlerinin ifası ile görevlidir. Parti merkez Teşkilatında görevlendirilecek personelin tayinini genel başkana teklif eder. Genel Başkan’ın bulunmadığı zamanlarda, Genel Başkan’a vekalet eder. Genel Sekreterlik partinin haberleşme birimidir.
Genel sayman
Madde 24: 
Parti merkez Teşkilatının mali işlerini yürütmek, parti parasını muhasebe yönetmeliği esasına göre harcanmasını sağlamak ve buna nezaret etmek mali akitlerin ve girişilecek yükümlülüklerinin usulüne ve mevzuata uygun olarak tamamlanmasını gerçekleştirmek ile görevli ve sorumludur. İl Teşkilatlarının mali işlerinin düzenli yürütülmesini temin için gerekli tedbirleri alır, takip ve kontrol eder. Partinin muhasebe işlerine ait yazışmalarını, genel başkanla birlikte imzalar.
Merkez Yürütme Kurulu (MYK) yardımcıları
Madde 25: 
Genel Sekreter, Genel Sayman ve Genel Başkan Yardımcıları, kendilerine parti üyeleri arasından, gerek duydukları sayıda yardımcı seçer ve genel başkanın onayına sunar.